Jan Groenendaal
De wisselnoot als verassingselement
Een wisselnoot (ook wel wisseltoon genoemd) is een muzikale versiering waarbij een melodienoot kortstondig wordt afgewisseld door een aangrenzende toon (hoger of lager). Deze wisselnoot is eigenlijk te gast tussen twee verschillende akkoorden in. Het wordt ook wel als een korte dissonante genoemd en ervaren. Maar ook als een plotselinge aandachtvrager. Je wordt op het moment van de wisselnoot getriggerd.
Wissel noot als plotselinge verbinder
In de muziek verbinden wisselnoten twee stabiele tonen met elkaar. Dit betekent dat de wisselnoot in de categorie “onstabiel” valt. Toch zijn ze van muzikale grote waarde.
In organisaties zijn deze onstabiele noten ook te herkennen in de vorm van:
– Innovators
– Interim-managers
– Projectleiders
– Verandermanagers
De hierboven genoemde functies zijn niet altijd “onderdeel” van de organisatie maar zorgen voor overgang en ontwikkeling. Zonder wisselnoten klinkt muziek statisch.
Zonder veranderaars verstarreen organisaties.
Tijdelijke spanning die weer oplost
Een wisselnoot creëert tijdelijke spanning die weer oplost in harmonie. In organisaties zijn deze situaties te herkennen in de volgende situaties:
– Nieuwe ideeën brengen spanning
– Kritische stemmen schuren
– Experimenten voelen ongemakkelijk aan
“Spanning is geen storing in het systeem – het is muziek die onderweg is naar harmonie”
De tijdelijkheid van de wisselnoot
Wisselnoten zijn per definitie tijdelijk. Ze blijven niet hangen. In situaties zijn deze te herkennen in:
– Tijdelijke projecten
– Taskforces
– Innovatiehubs
– Crisisstructuren
Verantwoord gebruik wisselnoot door muzikanten
Een wisselnoot werkt alleen als de timing klopt, de wisselnoot goed oplost en past (passend gemaakt) binnen de toonsoort. In organisaties moet je dit soort toepassingen op momenten dat:
– Verandering moet aansluiten bij cultuur
– Innovaties moet aansluiten bij de strategie
– Kritiek moet constructief landen
Leiders als componist of dirigent
De leiders bepalen:
– Wanneer spanning welkom is
– Wanneer rust nodig is
– Wanneer een oplossing nodig is
Te veel wisselnoten is: chaos
Te weinig wisselnoten betekent: saaiheid
Een organisatie is niet te vergelijken met een statisch akkoord, maar een levende compositie. De vaste structuren zijn te vinden in de grondtonen. De cultuur is bepalend door de toonsoort.
De strategie is het voorgeschreven ritme.
En de wisselnoten? Dat zijn de mensen en initiatieven die beweging brengen in de organisatie.
Weet jij al of je in de rol zit van een wisselnoot en of je bijdraagt aan de levendigheid van de organisatie?
Jan Groenendaal
