Jan Groenendaal
Tertsverdubbeling als verklikker
De terts van een drieklank in de muziek bepaald of het een muziekstuk in mineur of majeur staat.
De grote terts (afstand van de grondtoon tot de derde toon) van C naar E klinkt als majeur en de kleine terts van C naar Es klinkt als mineur. De terts bepaald hiermee het karakter van de muziek.
De grote terts klinkt doorgaans helder en optimistisch, een kleine terts eerder ingetogen of melancholisch.
Kom je een tertsverdubbeling tegen tijdens het harmoniseren dan is dit tegelijkertijd de verklikker voor aankomende kwint en octaaf paralellen. Deze zijn in de klassieke muziek niet toegestaan.
Als je in een drieklank de terts verdubbeld heeft deze een dubbele klank. Dit klinkt harmonisch niet sterk.
Veelal wordt tijdens het harmoniseren de grondtoon verdubbeld.
Als twee stemmen allebei op de terts staan en deze verdubbelen ontstaat er een parallelle beweging naar de oplossing. Zo ontstaan per ongeluk kwint- en octaaf paralellen. Als je goed luistert klinkt deze ook zwak in de harmonie. Dus liever voorkomen.
Hoe voorkom je dit
De tegengestelde beweging in het harmoniseren is de oplossing bij het voorkomen van paralellen.
Zorg dat de stemmen elkaar tegenspreken of in tegenbeweging naar de volgende samenklank gaan.
Kijk tijdens het harmoniseren daarom goed uit voor paralellen en probeer deze te voorkomen.
Als je een parallel op ziet duiken in de muziek werkt dit als een verklikker voor de kwint- en octaaf paralellen.
Organisaties en de (grote of kleine) terts
De terts (groot of klein) laat zich vergelijken met organisaties. De terts geeft kleur aan het fundament.
De grondtoon (eerste toon van de drieklank) zegt nog weinig. De erts bepaald of een akkoord in majeur staat of in mineur.
In organisaties is de strategie te vergelijken met de grondtoon en krijgt pas betekenis door de cultuur en gedrag (de terts). Twee organisaties met dezelfde strategie kunnen totaal verschillend aanvoelen.
Een kleine verandering in leiderschap, communicatie of vertrouwen kan een grote invloed hebben op motivatie en prestaties.
Een medewerk(st)er binnen een organisatie ontleent zijn waarde niet alleen aan individuele kwaliteiten, maar vooral aan de manier waarop hij of zij samenwerkt met anderen (grondtoon & terts).
Teams functioneren beter wanneer mensen verschillende talenten hebben die elkaar versterken, in plaats van allemaal hetzelfde te zijn.
Terts zuiver van klank
Een terts klinkt alleen zuiver als musici goed op elkaar zijn afgestemd. Goede samenwerking binnen een organisatie vraagt voortdurende afstemming, feedback en de vaardigheden van wederzijds luisteren.
Als je de drieklank (C – E – G) ziet als een organisatie kun je de organisatie als volgt indelen:
Grondtoon (1e) = missie en kernwaarden
Terts (3e) = cultuur, leiderschap en onderlinge relaties
Kwint (5e) = structuur, processen en uitvoering
Herken jij de terts van je organisatie al en is deze in grote of in kleine terts geschreven?
Jan Groenendaal
